Omów problem człowieka funkcjonującego w obcym świecie, odwołując się do opowiadania Olgi Tokarczuk, wybranej lektury obowiązkowej oraz wybranych kontekstów.
Człowiek bardzo często staje wobec sytuacji, w których zostaje wyrwany ze znanego sobie świata i zmuszony do funkcjonowania w obcej, niezrozumiałej rzeczywistości. Taka konfrontacja ujawnia jego słabości, lęki, ale także zdolność do przystosowania się i odnajdywania sensu w nowych warunkach. Obcość może mieć różne oblicza – wynikać z odmienności kulturowej, systemu politycznego czy nagłych zmian życiowych. W takich momentach szczególnie wyraźnie widać, jak bardzo człowiek jest zależny od otoczenia i jak trudno zachować poczucie bezpieczeństwa oraz kontroli nad własnym życiem.
W opowiadaniu Olgi Tokarczuk historia profesora Andrewsa ukazuje człowieka nagle wrzuconego w obcy i niezrozumiały świat. Bohater przyjeżdża do Warszawy z konkretnym celem zawodowym, jednak szybko traci kontrolę nad sytuacją i zostaje skonfrontowany z realiami stanu wojennego. Nie rozumie zachowań ludzi ani zasad rządzących rzeczywistością, w której się znalazł. Otaczający go świat wydaje się chaotyczny, pełen napięcia i trudny do logicznego uporządkowania. Profesor doświadcza narastającego lęku, zagubienia i bezradności, ponieważ jego wiedza i doświadczenie okazują się niewystarczające wobec nowych warunków. Jego wędrówka po mieście przypomina błądzenie w labiryncie, co podkreśla jego dezorientację. Opowiadanie ukazuje, że zetknięcie z obcą rzeczywistością prowadzi do utraty poczucia bezpieczeństwa i zmusza człowieka do konfrontacji z własnymi ograniczeniami.
Zjawisko to dobrze ilustrują doświadczenia emigrantów z Polski w latach 80., którzy wyjeżdżali na Zachód, np. do Niemiec czy Francji. Wielu z nich, mimo wykształcenia i doświadczenia, nie potrafiło odnaleźć się w nowym środowisku z powodu bariery językowej i nieznajomości zasad funkcjonowania społeczeństwa. Zdarzało się, że osoby wykonujące w Polsce zawody wymagające wysokich kwalifikacji podejmowały proste prace fizyczne, co prowadziło do poczucia upokorzenia i utraty dotychczasowej tożsamości. Towarzyszyło im zagubienie oraz trudność w odnalezieniu się w nowej rzeczywistości, co pokazuje, jak silnie człowiek jest związany ze swoim środowiskiem.
Tę samą prawidłowość ukazuje Gustaw Herling-Grudziński w Innym świecie, gdzie bohater zostaje zmuszony do funkcjonowania w łagrze – przestrzeni całkowicie obcej, nieludzkiej i rządzącej się własnymi prawami. Trafiając do obozu, musi nauczyć się nowych zasad przetrwania, które stoją w sprzeczności z jego dotychczasowymi wartościami. Początkowy szok i dezorientacja ustępują stopniowemu przystosowaniu, jednak odbywa się ono kosztem psychiki i systemu moralnego. Człowiek zostaje tam sprowadzony do walki o przetrwanie, co prowadzi do głębokiego kryzysu egzystencjalnego i utraty poczucia godności.
Takie doświadczenia można dostrzec również w sytuacji cudzoziemców przebywających w Ukrainie w 2022 roku, gdy nagle znaleźli się w warunkach wojny. Osoby, które wcześniej funkcjonowały w spokojnej rzeczywistości, zostały zmuszone do życia wśród alarmów, kontroli wojskowych i zagrożenia życia. Brak znajomości procedur oraz realiów funkcjonowania państwa w czasie konfliktu powodował dezorientację, strach i poczucie utraty kontroli nad własnym losem. Pokazuje to, że nawet dobrze przygotowany człowiek może okazać się bezradny wobec nagłych i obcych mu sytuacji.
Podsumowując, zetknięcie z obcym światem ujawnia kruchość ludzkiego poczucia bezpieczeństwa i pokazuje, jak silnie jednostka zależy od znanych sobie warunków życia. Niezależnie od epoki czy okoliczności, człowiek w takiej sytuacji doświadcza lęku, zagubienia i utraty kontroli, a jednocześnie zostaje zmuszony do przystosowania się i przewartościowania swojego spojrzenia na rzeczywistość.
1. Zastanów się, jak rozumiesz „obcy świat” i zauważ, że może on oznaczać obcą kulturę, system polityczny albo nagłą zmianę warunków życia.
2. Sformułuj tezę, z której będzie wynikało, że znalezienie się w obcym świecie prowadzi do lęku, zagubienia i utraty poczucia bezpieczeństwa.
3. Napisz wstęp, w którym ogólnie przedstawisz problem obcości i wpływu nowych warunków na człowieka.
4. Rozpocznij rozwinięcie od opowiadania Olgi Tokarczuk i opisz sytuację profesora Andrewsa, który trafia do niezrozumiałej rzeczywistości stanu wojennego.
5. Zwróć uwagę na jego emocje, takie jak dezorientacja, strach i bezradność, oraz pokaż, że wiedza nie pomaga mu odnaleźć się w nowym świecie.
6. W kolejnym akapicie odwołaj się do kontekstu historycznego lub społecznego, na przykład do doświadczeń emigrantów z Polski w latach 80., i pokaż, jak trudno odnaleźć się w obcym środowisku.
7. Następnie wykorzystaj wybraną lekturę obowiązkową, na przykład Inny świat, i przedstaw bohatera zmuszonego do życia w rzeczywistości całkowicie odmiennej od dotychczasowej.
8. Podkreśl, że w obu tekstach człowiek doświadcza zagubienia, ale także musi nauczyć się funkcjonować w nowych warunkach.
9. Dodaj jeszcze jeden kontekst, na przykład sytuację cudzoziemców podczas wojny w Ukrainie, aby pokazać, że problem ten jest uniwersalny i aktualny.
10. Porównaj wszystkie przykłady i wskaż, co je łączy oraz czym się różnią.
11. Zakończ pracę wnioskiem, że obcy świat ujawnia słabość człowieka, ale jednocześnie zmusza go do konfrontacji z samym sobą i własnymi granicami.
Zadanie 5.
61Zadanie 6.
61Zadanie podsumowujące 3.
69Zadanie 2.
72Zadanie 3.
72Zadanie 4.
112Zadanie 7.
115Zadanie 11.
119Zadanie 5.
127Zadanie 3.
144Zadanie 8.
163Zadanie 1.
193Zadanie 1.
197Zadanie 4.
197Zadanie 6.
204Zadanie 1.
216Zadanie 2.
216Zadanie 1.
234Zadanie 1.
277Zadanie 3.
278Zadanie 2.
340Zadanie podsumowujące 5.
340Zadanie 2.
380Zadanie 1.
382Zadanie 6.
382Zadanie 2.
393Zadanie podsumowujące 6.
406Zadanie 5.
413Zadanie 13.
421