W tym zadaniu musisz określić, jakie zagrożenie dla człowieka dostrzegają Tyrmand i Miłosz w systemie totalitarnym. Wyjaśnij, co – według obu autorów – najbardziej niszczy jednostkę i jej niezależność.
Według Tyrmanda i Miłosza największym zagrożeniem dla człowieka w systemie totalitarnym jest utrata wewnętrznej wolności i podporządkowanie się ideologii. Tyrmand podkreśla przede wszystkim konformizm, oportunizm i moralne kompromisy, które prowadzą do zniewolenia umysłu oraz rezygnacji z własnych przekonań w imię wygody lub bezpieczeństwa. Miłosz natomiast wskazuje na niebezpieczeństwo uwiedzenia przez ideologię, przyjęcia „nowej wiary” i utożsamienia się z systemem. W obu ujęciach zagrożeniem nie jest wyłącznie zewnętrzny przymus, lecz przede wszystkim wewnętrzna zgoda na zniewolenie – przyjęcie maski, usprawiedliwianie przemocy lub wyrzeczenie się indywidualnej odpowiedzialności. System totalitarny niszczy człowieka poprzez stopniowe pozbawianie go autonomii myślenia i moralnej samodzielności.
1. Zastanów się, jak Tyrmand ocenia postawy konformistyczne w środowisku literackim.
2. Zwróć uwagę na pojęcie ketmanu i „nowej wiary” u Miłosza.
3. Dostrzeż, że obaj autorzy mówią o zniewoleniu wewnętrznym, a nie tylko o przymusie zewnętrznym.
4. Zauważ problem rezygnacji z odpowiedzialności moralnej.
5. Sformułuj wniosek, że największym zagrożeniem jest utrata wolności myślenia i tożsamości.
Zadanie 5.
61Zadanie 6.
61Zadanie podsumowujące 3.
69Zadanie 2.
72Zadanie 3.
72Zadanie 4.
112Zadanie 7.
115Zadanie 11.
119Zadanie 5.
127Zadanie 3.
144Zadanie 8.
163Zadanie 1.
193Zadanie 1.
197Zadanie 4.
197Zadanie 6.
204Zadanie 1.
216Zadanie 2.
216Zadanie 1.
234Zadanie 1.
277Zadanie 3.
278Zadanie 2.
340Zadanie podsumowujące 5.
340Zadanie 2.
380Zadanie 1.
382Zadanie 6.
382Zadanie 2.
393Zadanie podsumowujące 6.
406Zadanie 5.
413Zadanie 13.
421