Wskaż w wierszu „Przedmowa” Czesława Miłosza fragmenty mówiące o powinnościach poezji, zinterpretuj je oraz oceń, czy podmiot liryczny przypisuje poezji moc ocalenia.
Fragmenty dotyczące powinności poezji pojawiają się w pytaniu:
„Czym jest poezja, która nie ocala
Narodów ani ludzi?”
Podmiot sugeruje, że poezja powinna pełnić funkcję ocalającą – jeśli tego nie robi, staje się „Wspólnictwem urzędowych kłamstw” albo „Piosenką pijaków…”. Oznacza to, że twórczość pozbawiona moralnego celu traci wartość i może nawet wspierać fałsz.
Istotny jest także fragment:
„To, że chciałem dobrej poezji, nie umiejąc,
To, że późno pojąłem jej wybawczy cel,
To jest i tylko to jest ocalenie”.
Podmiot przyznaje, że zrozumiał wybawczy, czyli ocalający sens poezji. Ocalenie nie polega na fizycznym uratowaniu ludzi, lecz na zachowaniu prawdy, pamięci i moralnej odpowiedzialności. Można więc zgodzić się ze stwierdzeniem, że osoba mówiąca przypisuje poezji ocalającą moc, nie dosłowną, ale duchową i etyczną. Poezja ma chronić przed zapomnieniem i przeciwstawiać się kłamstwu.
1. Wskaż pytanie retoryczne dotyczące poezji i jej funkcji.
2. Zinterpretuj określenia „wspólnictwo urzędowych kłamstw” oraz „piosenka pijaków”.
3. Zwróć uwagę na wyrażenie „wybawczy cel” jako klucz do rozumienia roli poezji.
4. Wyjaśnij, że ocalenie ma charakter moralny i duchowy.
5. Oceń, czy podmiot wierzy w moc poezji jako narzędzia prawdy i pamięci.
Zadanie 5.
61Zadanie 6.
61Zadanie podsumowujące 3.
69Zadanie 2.
72Zadanie 3.
72Zadanie 4.
112Zadanie 7.
115Zadanie 11.
119Zadanie 5.
127Zadanie 3.
144Zadanie 8.
163Zadanie 1.
193Zadanie 1.
197Zadanie 4.
197Zadanie 6.
204Zadanie 1.
216Zadanie 2.
216Zadanie 1.
234Zadanie 1.
277Zadanie 3.
278Zadanie 2.
340Zadanie podsumowujące 5.
340Zadanie 2.
380Zadanie 1.
382Zadanie 6.
382Zadanie 2.
393Zadanie podsumowujące 6.
406Zadanie 5.
413Zadanie 13.
421