Przedstaw problem formy, tradycji i nowoczesności w utworach Ferdydurke Witolda Gombrowicza oraz Tango Sławomira Mrożka.
Problem formy, tradycji i nowoczesności jest jednym z ważnych tematów literatury XX wieku. Pisarze często zastanawiali się nad tym, w jaki sposób społeczeństwo funkcjonuje między przywiązaniem do dawnych norm a dążeniem do nowoczesności. Takie rozważania pojawiają się między innymi w Ferdydurke Witolda Gombrowicza oraz w dramacie Tango Sławomira Mrożka.
W powieści Gombrowicza kluczowym pojęciem jest forma, czyli sposób zachowania i narzucone człowiekowi role społeczne. Bohater utworu, Józio, zostaje ponownie „upupiony” i cofnięty do szkoły, gdzie musi podporządkować się schematom narzucanym przez innych ludzi. Autor pokazuje, że człowiek nieustannie podlega różnym formom – społecznym, kulturowym czy obyczajowym – które ograniczają jego wolność i wpływają na sposób postrzegania rzeczywistości. Gombrowicz krytykuje zarówno skostniałą tradycję, jak i sztuczną nowoczesność, pokazując, że każda z nich może stać się kolejną formą narzucaną jednostce.
Podobny problem pojawia się w dramacie Tango Sławomira Mrożka. W świecie przedstawionym w utworze tradycyjne normy zostały całkowicie odrzucone przez starsze pokolenie. Stomil jako artysta eksperymentuje z nowymi formami życia i sztuki, odrzucając wszelkie konwenanse. W rezultacie w domu bohaterów panuje chaos i brak zasad. Artur próbuje przywrócić porządek poprzez powrót do tradycji i dawnych form społecznych, jednak jego działania kończą się niepowodzeniem. Ostatecznie władzę przejmuje Edek, który reprezentuje brutalną siłę i prosty sposób myślenia. Mrożek pokazuje w ten sposób, że zarówno bezrefleksyjne odrzucenie tradycji, jak i próba jej sztucznego przywrócenia mogą prowadzić do poważnych problemów.
Oba utwory ukazują napięcie między tradycją a nowoczesnością oraz trudność w znalezieniu równowagi między nimi. Gombrowicz zwraca uwagę na to, że człowiek nieustannie podlega różnym formom narzucanym przez społeczeństwo, natomiast Mrożek pokazuje konsekwencje całkowitego odrzucenia dawnych zasad. W obu przypadkach literatura staje się refleksją nad kondycją współczesnego człowieka i jego miejscem w świecie zmieniających się wartości.
1. Zastanów się, jakie znaczenie ma pojęcie formy w powieści Ferdydurke.
2. Przeanalizuj sytuacje, w których bohater zostaje podporządkowany narzuconym schematom społecznym.
3. Zwróć uwagę na krytykę zarówno tradycji, jak i sztucznej nowoczesności w utworze Gombrowicza.
4. Przyjrzyj się sytuacji w rodzinie bohaterów dramatu Tango.
5. Zauważ skutki całkowitego odrzucenia dawnych norm i konwenansów przez starsze pokolenie.
6. Przeanalizuj działania Artura, który próbuje przywrócić porządek poprzez powrót do tradycyjnych form.
7. Zwróć uwagę na rolę Edka i jego zwycięstwo symbolizujące triumf siły nad ideami.
8. Porównaj oba utwory i określ, w jaki sposób ukazują napięcie między formą, tradycją i nowoczesnością.
Zadanie 5.
61Zadanie 6.
61Zadanie podsumowujące 3.
69Zadanie 2.
72Zadanie 3.
72Zadanie 4.
112Zadanie 7.
115Zadanie 11.
119Zadanie 5.
127Zadanie 3.
144Zadanie 8.
163Zadanie 1.
193Zadanie 1.
197Zadanie 4.
197Zadanie 6.
204Zadanie 1.
216Zadanie 2.
216Zadanie 1.
234Zadanie 1.
277Zadanie 3.
278Zadanie 2.
340Zadanie podsumowujące 5.
340Zadanie 2.
380Zadanie 1.
382Zadanie 6.
382Zadanie 2.
393Zadanie podsumowujące 6.
406Zadanie 5.
413Zadanie 13.
421