Napisz pracę pisemną, w której pokażesz, na czym polega patriotyzm w okresie zniewolenia, odwołując się do utworów powstałych w okresie romantyzmu i poezji PRL-u.
Patriotyzm w czasach niewoli nabiera szczególnego znaczenia, ponieważ przestaje być jedynie deklaracją przywiązania do ojczyzny, a staje się postawą wymagającą odwagi, poświęcenia i konsekwencji. W sytuacji utraty wolności człowiek musi na nowo określić, czym jest dla niego ojczyzna i w jaki sposób może jej służyć. Literatura różnych epok pokazuje, że patriotyzm nie zawsze oznacza walkę zbrojną, lecz może przyjmować także formę oporu moralnego, troski o kulturę czy wierności własnym wartościom. Szczególnie wyraźnie widać to w utworach romantycznych oraz w poezji powstającej w czasach PRL-u, które ukazują różne oblicza tej postawy w warunkach zniewolenia.
W literaturze romantycznej patriotyzm łączy się z gotowością do poświęcenia i walki o wolność narodu. W Dziadach cz. III Adama Mickiewicza los jednostki zostaje podporządkowany losowi ojczyzny, a bohaterowie, zwłaszcza młodzież więziona przez władze carskie, cierpią za Polskę, zachowując wiarę w sens swojej ofiary. Konrad, buntujący się wobec Boga i pragnący wziąć odpowiedzialność za naród, uosabia przekonanie, że miłość do ojczyzny wymaga gotowości do cierpienia. Wzmocnieniem tej postawy jest motyw mesjanizmu, który nadaje patriotyzmowi wymiar niemal religijny i heroiczny.
Podobne wartości pojawiają się w Reducie Ordona, gdzie ukazane zostaje bohaterstwo żołnierzy walczących w powstaniu listopadowym. Decyzja Ordona o wysadzeniu reduty symbolizuje najwyższe poświęcenie w imię ojczyzny. Patriotyzm zostaje tu przedstawiony jako bezkompromisowa walka, odwaga i gotowość oddania życia, a także przekonanie o moralnej słuszności własnej postawy.
W poezji czasów PRL-u patriotyzm przybiera bardziej wewnętrzny i codzienny charakter. W Raporcie z oblężonego Miasta Zbigniewa Herberta nie polega on na bezpośredniej walce, lecz na wytrwałym trwaniu i zachowaniu godności. Podmiot liryczny dokumentuje rzeczywistość, a samo zapisywanie wydarzeń staje się formą sprzeciwu. Mieszkańcy, mimo trudnych warunków, nie poddają się i starają się zachować wspólnotę oraz wierność wartościom.
Inny wymiar tej postawy ukazuje Jacek Kaczmarski w utworze Górnicy. Bohaterowie podejmują aktywny sprzeciw wobec systemu i działają w konspiracji. Motyw schodzenia pod ziemię symbolizuje zarówno ukrycie, jak i walkę o wolność. Ważne są tu solidarność, odwaga oraz pamięć o poległych, a także przekonanie, że wspólne działanie może doprowadzić do zmiany rzeczywistości.
Podsumowując, patriotyzm w czasach niewoli przyjmuje różne formy, ale zawsze wiąże się z odpowiedzialnością za ojczyznę i wiernością wartościom. W romantyzmie dominuje postawa heroiczna i gotowość do najwyższego poświęcenia, natomiast w literaturze PRL-u większe znaczenie ma codzienny opór, solidarność i zachowanie godności. Niezależnie od epoki patriotyzm pozostaje jednak wyrazem troski o wspólnotę i świadomego wyboru postawy wobec trudnej rzeczywistości.
1. Przeczytaj temat i ustal, że masz omówić patriotyzm w czasie niewoli na podstawie dwóch epok.
2. Sformułuj tezę, że patriotyzm w takich warunkach przyjmuje różne formy, ale zawsze wiąże się z wiernością wartościom.
3. Napisz wstęp, w którym wyjaśnisz, czym jest patriotyzm w sytuacji zniewolenia.
4. Rozpocznij rozwinięcie od romantyzmu i odwołaj się do Dziadów cz. III, omawiając postawę bohaterów.
5. Dodaj drugi przykład – utwór z czasu romantyzmu, np. Redutę Ordona, ukazując patriotyzm jako poświęcenie i walkę.
6. Przejdź do poezji PRL-u i przedstaw inny wymiar patriotyzmu na przykładzie Herberta.
7. Omów kolejny utwór z tego okresu, np. Kaczmarskiego, jako przykład aktywnego oporu.
8. Porównaj obie epoki, wskazując podobieństwa i różnice w rozumieniu patriotyzmu.
9. Pamiętaj, by zachować spójność wypowiedzi i logiczne przejścia między akapitami.
10. Napisz zakończenie, w którym podsumujesz wnioski i odniesiesz się do tezy.
Zadanie 5.
61Zadanie 6.
61Zadanie podsumowujące 3.
69Zadanie 2.
72Zadanie 3.
72Zadanie 4.
112Zadanie 7.
115Zadanie 11.
119Zadanie 5.
127Zadanie 3.
144Zadanie 8.
163Zadanie 1.
193Zadanie 1.
197Zadanie 4.
197Zadanie 6.
204Zadanie 1.
216Zadanie 2.
216Zadanie 1.
234Zadanie 1.
277Zadanie 3.
278Zadanie 2.
340Zadanie podsumowujące 5.
340Zadanie 2.
380Zadanie 1.
382Zadanie 6.
382Zadanie 2.
393Zadanie podsumowujące 6.
406Zadanie 5.
413Zadanie 13.
421