W tym zadaniu musisz wskazać podobieństwa, które Miłosz dostrzega między oprawcą z systemu nazistowskiego a Borowskim po jego ideowej przemianie. Wyjaśnij, do jakich wniosków prowadzi autora to zestawienie i co mówi ono o mechanizmach totalitaryzmu.
Miłosz dostrzega analogię między Niemcem – funkcjonariuszem systemu nazistowskiego – a Borowskim jako człowiekiem zaangażowanym w budowę nowego systemu komunistycznego. Obaj są podporządkowani ideologii, która usprawiedliwia przemoc i uprzedmiotowienie człowieka w imię wyższych celów historycznych. Niemiec działał w przekonaniu, że realizuje konieczność dziejową, podobnie Borowski uwierzył w nieuchronność i słuszność „nowej wiary”. W obu przypadkach jednostka rezygnuje z indywidualnej odpowiedzialności moralnej, podporządkowując się logice systemu. Zestawienie to prowadzi do wniosku, że różne totalitaryzmy, mimo odmiennych haseł, opierają się na podobnym mechanizmie, mianowicie absolutyzacji ideologii i usprawiedliwianiu przemocy. Miłosz sugeruje, że ofiara jednego systemu może stać się uczestnikiem innego, jeśli ulegnie pokusie bezkrytycznej wiary w ideologię.
1. Zwróć uwagę na sposób działania Niemca jako funkcjonariusza systemu nazistowskiego.
2. Dostrzeż, że Borowski również podporządkowuje się nadrzędnej ideologii.
3. Zauważ wspólny element – przekonanie o historycznej konieczności działań.
4. Przeanalizuj rezygnację z indywidualnej odpowiedzialności moralnej.
5. Sformułuj wniosek, że totalitaryzmy różnią się hasłami, ale opierają się na podobnym mechanizmie zniewolenia człowieka.
Zadanie 5.
61Zadanie 6.
61Zadanie podsumowujące 3.
69Zadanie 2.
72Zadanie 3.
72Zadanie 4.
112Zadanie 7.
115Zadanie 11.
119Zadanie 5.
127Zadanie 3.
144Zadanie 8.
163Zadanie 1.
193Zadanie 1.
197Zadanie 4.
197Zadanie 6.
204Zadanie 1.
216Zadanie 2.
216Zadanie 1.
234Zadanie 1.
277Zadanie 3.
278Zadanie 2.
340Zadanie podsumowujące 5.
340Zadanie 2.
380Zadanie 1.
382Zadanie 6.
382Zadanie 2.
393Zadanie podsumowujące 6.
406Zadanie 5.
413Zadanie 13.
421