W tym zadaniu musisz wskazać cechy poezji traktatowej obecne w „Traktacie moralnym” Miłosza. Oprzyj się na definicji ze strony 75 oraz na wypowiedzi Łukasza Tischnera. Zwróć uwagę na charakter filozoficzno-dydaktyczny utworu, sposób prowadzenia wywodu oraz relację między podmiotem mówiącym a adresatem.
„Traktat moralny” spełnia cechy poezji traktatowej, ponieważ ma charakter filozoficzno-dydaktyczny. Utwór podejmuje refleksję nad moralnością, odpowiedzialnością jednostki oraz postawą wobec historii i władzy. Nie jest to liryczne wyznanie, lecz rozbudowany wywód dotyczący problemów etycznych i społecznych. Widoczne jest połączenie elementów poetyckich z logicznym, niemal naukowym tokiem argumentacji. Podmiot analizuje zjawiska społeczne, ocenia je, wyciąga wnioski i formułuje postulaty. W utworze obecne są środki retoryczne, pytania, pouczenia oraz bezpośrednie zwroty do adresata. Zgodnie z wypowiedzią Łukasza Tischnera, „Traktat moralny” ma formę rozbudowanego monologu. Podmiot liryczny kieruje swoje słowa do konkretnego „ty”, wobec którego przyjmuje rolę moralnego przewodnika. Między „ja” i „ty” istnieje nierównowaga: mówiący doradza, ostrzega i poucza, co wpisuje się w klasyczną konwencję mowy mistrza do ucznia.
Utwór ma więc charakter pouczający, refleksyjny i argumentacyjny, a jednocześnie zachowuje poetycki język, metafory i obrazy symboliczne.
1. Przypomnij definicję poezji traktatowej i zwróć uwagę na jej filozoficzno-dydaktyczny charakter.
2. Odszukaj w utworze fragmenty, w których podmiot analizuje, ocenia i wyciąga wnioski.
3. Zwróć uwagę na logiczny tok wywodu oraz obecność środków retorycznych.
4. Przeanalizuj relację między „ja” i „ty” zgodnie z interpretacją Tischnera.
5. Sformułuj wniosek, że „Traktat moralny” realizuje cechy poezji traktatowej poprzez połączenie refleksji filozoficznej z poetycką formą i funkcją dydaktyczną.
Zadanie 5.
61Zadanie 6.
61Zadanie podsumowujące 3.
69Zadanie 2.
72Zadanie 3.
72Zadanie 4.
112Zadanie 7.
115Zadanie 11.
119Zadanie 5.
127Zadanie 3.
144Zadanie 8.
163Zadanie 1.
193Zadanie 1.
197Zadanie 4.
197Zadanie 6.
204Zadanie 1.
216Zadanie 2.
216Zadanie 1.
234Zadanie 1.
277Zadanie 3.
278Zadanie 2.
340Zadanie podsumowujące 5.
340Zadanie 2.
380Zadanie 1.
382Zadanie 6.
382Zadanie 2.
393Zadanie podsumowujące 6.
406Zadanie 5.
413Zadanie 13.
421