Wskaż w wierszu „Potęga smaku” Zbigniewa Herberta fragmenty zawierające ironię i autoironię oraz wyjaśnij, na czym polegają te zabiegi i jaką pełnią funkcję.
Ironia pojawia się w fragmentach opisujących przedstawicieli władzy i ich działania, na przykład w określeniu „barak nazwany pałacem sprawiedliwości” czy „samogonny Mefisto w leninowskiej kurtce”. Sformułowania te w ironiczny sposób pokazują fałsz oficjalnych nazw i obnażają prymitywizm przedstawicieli systemu. Autoironia natomiast pojawia się w słowach „To wcale nie wymagało wielkiego charakteru” oraz „mieliśmy odrobinę koniecznej odwagi”. Podmiot liryczny umniejsza w ten sposób własną postawę, choć w rzeczywistości sprzeciw wobec systemu wymagał odwagi. Funkcją ironii jest ośmieszenie systemu totalitarnego i jego propagandy, natomiast autoironia podkreśla skromność podmiotu lirycznego oraz wzmacnia moralny sens jego postawy.
1. Odszukaj w wierszu fragmenty opisujące przedstawicieli władzy lub instytucje systemu i zwróć uwagę na ich ironiczny charakter.
2. Zinterpretuj określenia takie jak „barak nazwany pałacem sprawiedliwości” jako krytykę propagandy i fałszu języka władzy.
3. Zauważ fragmenty, w których podmiot liryczny umniejsza znaczenie własnej postawy, na przykład „To wcale nie wymagało wielkiego charakteru”.
4. Rozpoznaj w tych wypowiedziach autoironię polegającą na świadomym pomniejszaniu własnej odwagi.
5. Wyjaśnij, że funkcją tych zabiegów jest krytyka systemu oraz podkreślenie godności i niezależności moralnej podmiotu lirycznego.
Zadanie 5.
61Zadanie 6.
61Zadanie podsumowujące 3.
69Zadanie 2.
72Zadanie 3.
72Zadanie 4.
112Zadanie 7.
115Zadanie 11.
119Zadanie 5.
127Zadanie 3.
144Zadanie 8.
163Zadanie 1.
193Zadanie 1.
197Zadanie 4.
197Zadanie 6.
204Zadanie 1.
216Zadanie 2.
216Zadanie 1.
234Zadanie 1.
277Zadanie 3.
278Zadanie 2.
340Zadanie podsumowujące 5.
340Zadanie 2.
380Zadanie 1.
382Zadanie 6.
382Zadanie 2.
393Zadanie podsumowujące 6.
406Zadanie 5.
413Zadanie 13.
421