Określ, kto jest nadawcą i adresatem wypowiedzi w wierszu „Przedmowa” Czesława Miłosza oraz opisz sytuację, w której dochodzi do tego zwrotu. Przytocz odpowiednie cytaty.
Nadawcą wypowiedzi jest poeta, podmiot liryczny utożsamiany z Czesławem Miłoszem. Zwraca się on do zmarłej osoby, czego dowodzą słowa: „Ty, którego nie mogłem ocalić, / Wysłuchaj mnie.” Adresatem jest ktoś, kogo poeta nie zdołał uratować – ofiara wojny lub tragicznych wydarzeń epoki. Sytuacja liryczna ma charakter symbolicznej rozmowy z umarłym. Świadczą o tym wersy: „I wiatr skwirami mew obrzuca twój grób, / Kiedy rozmawiam z tobą.” Podmiot znajduje się przy grobie zmarłego i prowadzi z nim dialog pełen poczucia winy oraz potrzeby rozliczenia się z przeszłością. Rozmowa ta ma charakter elegijny i rozrachunkowy. Poeta zastanawia się nad sensem poezji oraz nad własną odpowiedzialnością: „Czym jest poezja, która nie ocala / Narodów ani ludzi?” Sytuacja liryczna jest więc próbą moralnego usprawiedliwienia i złożenia symbolicznego hołdu zmarłemu.
1. Wskaż fragment określający adresata, np. „Ty, którego nie mogłem ocalić”.
2. Zwróć uwagę na bezpośredni zwrot „Wysłuchaj mnie” jako dowód dialogu.
3. Przytocz wers mówiący o „twoim grobie”, aby określić sytuację rozmowy.
4. Ustal, że podmiot prowadzi symboliczną rozmowę z osobą zmarłą.
5. Wyciągnij wniosek, że sytuacja liryczna ma charakter rozrachunku i refleksji nad rolą poety.
Zadanie 5.
61Zadanie 6.
61Zadanie podsumowujące 3.
69Zadanie 2.
72Zadanie 3.
72Zadanie 4.
112Zadanie 7.
115Zadanie 11.
119Zadanie 5.
127Zadanie 3.
144Zadanie 8.
163Zadanie 1.
193Zadanie 1.
197Zadanie 4.
197Zadanie 6.
204Zadanie 1.
216Zadanie 2.
216Zadanie 1.
234Zadanie 1.
277Zadanie 3.
278Zadanie 2.
340Zadanie podsumowujące 5.
340Zadanie 2.
380Zadanie 1.
382Zadanie 6.
382Zadanie 2.
393Zadanie podsumowujące 6.
406Zadanie 5.
413Zadanie 13.
421