W tym zadaniu musisz określić, jaki obraz rzeczywistości i człowieka przedstawia Miłosz w „Traktacie moralnym”. Następnie wyjaśnij, z jakich doświadczeń historycznych i osobistych wynika tak pesymistyczna wizja świata.
Miłosz ukazuje świat jako rzeczywistość zagrożoną moralnie, pełną manipulacji, indoktrynacji i pozornych triumfów władzy. Jest to świat chwiejny, „na ostrzu miecza”, stojący przed „jądrem ciemności”, czyli przed możliwością ponownego zwycięstwa zła. Rzeczywistość powojenna nie przynosi upragnionego ładu, lecz chaos ideologiczny i kryzys wartości. Ludzie zostają przedstawieni jako podatni na propagandę, skłonni do konformizmu i ucieczki od odpowiedzialności. Część z nich ulega złudzeniom, powtarza wielkie hasła, lecz w rzeczywistości kieruje się własnym interesem. Jednocześnie podmiot liryczny dostrzega możliwość ocalenia w jednostce, która zachowa niezależność myślenia i moralną integralność. Takie wyobrażenie świata wynika z doświadczenia II wojny światowej oraz z obserwacji powojennej rzeczywistości politycznej, zdominowanej przez ideologie i przemoc symboliczną. Katastrofa historyczna podważyła wiarę w trwałość cywilizacji, religii i kultury, dlatego obraz świata jest pełen niepokoju i sceptycyzmu.
1. Przypomnij sobie metafory opisujące świat jako zagrożony i niestabilny.
2. Zwróć uwagę na krytykę indoktrynacji oraz pozornych zwycięstw władzy.
3. Przeanalizuj sposób przedstawienia ludzi, czyli ich podatność na manipulację i konformizm.
4. Połącz tę wizję z doświadczeniem wojny i powojennego kryzysu wartości.
5. Sformułuj wniosek, że pesymistyczny obraz świata wynika z historycznej katastrofy i rozczarowania rzeczywistością powojenną.
Zadanie 5.
61Zadanie 6.
61Zadanie podsumowujące 3.
69Zadanie 2.
72Zadanie 3.
72Zadanie 4.
112Zadanie 7.
115Zadanie 11.
119Zadanie 5.
127Zadanie 3.
144Zadanie 8.
163Zadanie 1.
193Zadanie 1.
197Zadanie 4.
197Zadanie 6.
204Zadanie 1.
216Zadanie 2.
216Zadanie 1.
234Zadanie 1.
277Zadanie 3.
278Zadanie 2.
340Zadanie podsumowujące 5.
340Zadanie 2.
380Zadanie 1.
382Zadanie 6.
382Zadanie 2.
393Zadanie podsumowujące 6.
406Zadanie 5.
413Zadanie 13.
421