Wyjaśnij, jaki jest cel wypowiedzi podmiotu lirycznego w wierszu „Przedmowa” Czesława Miłosza, analizując pierwszą i ostatnią strofę.
Celem wypowiedzi podmiotu lirycznego jest rozliczenie się z przeszłością oraz symboliczne ocalenie zmarłego poprzez słowo. W pierwszej strofie poeta zwraca się bezpośrednio do adresata: „Ty, którego nie mogłem ocalić, / Wysłuchaj mnie.” Wyraża poczucie winy i potrzebę wytłumaczenia się przed kimś, kogo nie zdołał uratować. W ostatniej strofie pojawia się gest symboliczny: „Tę książkę kładę tu dla ciebie, o dawny, / Abyś nas odtąd nie nawiedzał więcej.” Poeta składa swoją książkę na mogile zmarłego, jak dawniej składano ziarno dla duchów. Oznacza to próbę spłacenia długu wobec przeszłości i uspokojenia sumienia. Celem wypowiedzi jest więc zarówno wyznanie winy, jak i nadanie sensu własnej twórczości – uczynienie jej formą pamięci i ocalenia.
1. Zacytuj fragment pierwszej strofy wskazujący na bezpośredni zwrot do zmarłego.
2. Zwróć uwagę na wyrażone poczucie winy i potrzebę rozmowy.
3. Przeanalizuj symboliczny gest z ostatniej strofy – złożenie książki na mogile.
4. Porównaj ten gest z dawnym zwyczajem karmienia duchów zmarłych.
5. Wyciągnij wniosek, że celem wypowiedzi jest rozrachunek moralny i próba ocalenia pamięci poprzez poezję.
Zadanie 5.
61Zadanie 6.
61Zadanie podsumowujące 3.
69Zadanie 2.
72Zadanie 3.
72Zadanie 4.
112Zadanie 7.
115Zadanie 11.
119Zadanie 5.
127Zadanie 3.
144Zadanie 8.
163Zadanie 1.
193Zadanie 1.
197Zadanie 4.
197Zadanie 6.
204Zadanie 1.
216Zadanie 2.
216Zadanie 1.
234Zadanie 1.
277Zadanie 3.
278Zadanie 2.
340Zadanie podsumowujące 5.
340Zadanie 2.
380Zadanie 1.
382Zadanie 6.
382Zadanie 2.
393Zadanie podsumowujące 6.
406Zadanie 5.
413Zadanie 13.
421