W tym zadaniu musisz określić funkcje nowomowy w państwie totalitarnym. Odpowiedź oprzyj zarówno na przykładach z utworu, jak i na przytoczonej wypowiedzi Anetty B. Strawińskiej. Wyjaśnij, w jaki sposób język staje się narzędziem władzy.
Nowomowa w państwie totalitarnym pełni przede wszystkim funkcję perswazyjną. Ma wpajać obywatelom określone poglądy, system wartości oraz sposób oceniania rzeczywistości. W tekście widać to w hasłach typu „WOJNA TO POKÓJ” czy „WOLNOŚĆ TO NIEWOLA”, które narzucają oficjalną interpretację świata i wymagają jej bezkrytycznego przyjęcia. Pełni także funkcję dezinformacyjną. Nazwy ministerstw oraz slogany propagandowe zachowują pozory informowania, lecz w rzeczywistości zniekształcają prawdę. Ministerstwo Prawdy zajmuje się fałszowaniem faktów, a Ministerstwo Pokoju prowadzi wojnę. Jest to przykład wprowadzania odbiorców w błąd przy jednoczesnym zachowaniu oficjalnej, „poprawnej” formy przekazu. Nowomowa wytwarza również szum informacyjny: ogrom komunikatów pozbawionych realnej treści. Ciągłe komunikaty i slogany manifestują wszechobecność władzy oraz podtrzymują kontakt z obywatelami (funkcja rytualno-fatyczna). Istotna jest także funkcja organizowania emocji społecznych. Język wyraźnie dzieli świat na „my” i „oni”, wzmacniając poczucie wspólnoty wobec wroga. Jednocześnie właściwe używanie nowomowy staje się dowodem lojalności wobec Partii. Najważniejszą funkcją nowomowy jest jednak „magiczne pojmanie języka”, czyli tworzenie rzeczywistości poprzez słowa. W systemie totalitarnym mamy do czynienia z logokracją, czyli rządami słów. Zmieniając znaczenie pojęć, władza zmienia sposób myślenia ludzi i prowadzi do zniewolenia ich umysłów.
1. Odszukaj w tekście przykłady haseł i nazw pokazujących funkcję perswazyjną języka.
2. Zinterpretuj paradoksalne nazwy instytucji jako przykład dezinformacji.
3. Zwróć uwagę na powtarzalność komunikatów i ich rytualny charakter.
4. Połącz językowy podział na „my” i „oni” z organizowaniem emocji społecznych.
5. Sformułuj wniosek, że nowomowa jest narzędziem zniewolenia umysłu i utrzymania władzy poprzez kontrolę języka.
Zadanie 5.
61Zadanie 6.
61Zadanie podsumowujące 3.
69Zadanie 2.
72Zadanie 3.
72Zadanie 4.
112Zadanie 7.
115Zadanie 11.
119Zadanie 5.
127Zadanie 3.
144Zadanie 8.
163Zadanie 1.
193Zadanie 1.
197Zadanie 4.
197Zadanie 6.
204Zadanie 1.
216Zadanie 2.
216Zadanie 1.
234Zadanie 1.
277Zadanie 3.
278Zadanie 2.
340Zadanie podsumowujące 5.
340Zadanie 2.
380Zadanie 1.
382Zadanie 6.
382Zadanie 2.
393Zadanie podsumowujące 6.
406Zadanie 5.
413Zadanie 13.
421