Masz określić, jakie skojarzenia wywołuje brzmienie ostatniego wyrazu w wierszu oraz wyjaśnić, jaki sens nadaje mu poeta w kontekście całego utworu i stanu podmiotu mówiącego.
Brzmienie ostatniego wyrazu kojarzy się z jękiem, westchnieniem lub dźwiękonaśladowczą skargą. Jest to dźwięk nieartykułowany, wymykający się znaczeniu, bliższy reakcji emocjonalnej niż świadomej wypowiedzi. Sens tego słowa polega na pokazaniu granicy języka, mianowicie momentu, w którym mowa przestaje być możliwa, a doświadczenie egzystencjalne wyraża się już tylko dźwiękiem. Ostatni wyraz zamyka wiersz jako znak bezradności, zmęczenia i niemożności dalszego mówienia.
1. Zwróć uwagę na brzmienie wyrazu i jego podobieństwo do odgłosów wydawanych przez człowieka.
2. Zastanów się, czy wyraz ten niesie konkretne znaczenie leksykalne, czy raczej emocjonalne.
3. Rozważ, dlaczego poeta kończy wiersz dźwiękiem, a nie pełnym słowem.
4. Połącz ten zabieg z tematyką kryzysu języka i niemocy wypowiedzi obecnej w utworze.
5. Wyciągnij wniosek, że ostatni wyraz symbolizuje moment, w którym język się rozpada, a doświadczenie istnienia wyraża się już tylko poprzez dźwięk.
Zadanie 1.
123Ćwiczenie 5.
166Zadanie 11.
265