W tym zadaniu musisz rozpoznać związek frazeologiczny użyty w tytule i pierwszym wersie wiersza oraz określić, czy poeta posługuje się jego utrwalonym, całościowym znaczeniem, czy też celowo je rozbija i przekształca (defrazeologizuje).
Poeta wykorzystuje związek frazeologiczny „spojrzeć prawdzie w oczy”. W języku potocznym oznacza on odważne zmierzenie się z rzeczywistością, przyjęcie faktów takimi, jakie są. W wierszu Barańczaka nie mamy jednak do czynienia wyłącznie z użyciem tego idiomu w jego gotowym, metaforycznym znaczeniu. Autor rozbija frazeologizm i traktuje go dosłownie, opisując różne „oczy” – konkretne, fizyczne, społeczne i symboliczne. Jest to więc zabieg defrazeologizacji, który pozwala wydobyć nowe sensy i pogłębić znaczenie utworu.
1. Przypomnij sobie znaczenie idiomu „spojrzeć prawdzie w oczy” ze słownika frazeologicznego.
2. Porównaj to znaczenie z tym, jak fraza funkcjonuje w tytule i w pierwszym wersie wiersza.
3. Zwróć uwagę na dosłowne opisy „oczu”, które pojawiają się dalej w tekście.
4. Oceń, czy poeta zachowuje stałe znaczenie idiomu, czy celowo je rozbija, aby uzyskać nowy efekt znaczeniowy.
Zadanie 1.
123Ćwiczenie 5.
166Zadanie 11.
265