W tym zadaniu musisz wyjaśnić, jaką wizję przyszłości społeczeństw przedstawia Lem w Wizji lokalnej. Trzeba wskazać, jakie tendencje rozwojowe autor dostrzega, jakie zagrożenia z nich wynikają oraz jaki los może spotkać człowieka funkcjonującego w takich systemach.
Lem prognozuje przyszłość społeczeństw jako rozwój w kierunku skrajnych, zdehumanizowanych systemów, które pozornie rozwiązują problemy ludzkości, lecz w rzeczywistości prowadzą do utraty wolności i sensu istnienia. Pokazuje dwa możliwe modele: społeczeństwo oparte na terrorze i przymusie oraz społeczeństwo zorganizowane wokół powszechnego dobrobytu i technologicznej opieki. Choć różnią się one metodami działania, oba prowadzą do podobnego efektu, mianowicie ubezwłasnowolnienia jednostki i zaniku odpowiedzialności. Lem ostrzega, że przyszłość może przynieść stabilizację materialną, ale kosztem człowieczeństwa, jeśli rozwój technologiczny i polityczny nie będzie połączony z refleksją etyczną.
1. Zauważ, że Lem nie przedstawia jednej wizji przyszłości, lecz kilka możliwych kierunków rozwoju społeczeństw.
2. Dostrzeż, że zarówno przemoc, jak i nadmiar dobrobytu prowadzą do podobnych skutków społecznych.
3. Zwróć uwagę na zanik wolności, samodzielności i odpowiedzialności jednostki.
4. Przeanalizuj, w jaki sposób rozwój technologii wpływa na relacje społeczne i psychikę człowieka.
5. Sformułuj wniosek, że prognoza Lema ma charakter ostrzegawczy i dotyczy zagrożeń wynikających z bezrefleksyjnego rozwoju cywilizacji.
Zadanie 1.
123Ćwiczenie 5.
166Zadanie 11.
265