Zastanów się, na czym polega ostracyzm społeczny ukazany w opowiadaniu i wobec kogo jest on stosowany.
Nowakowski ukazuje ostracyzm społeczny jako formę cichego wykluczenia i moralnego potępienia. Dotyczy on osób współpracujących z władzą lub uznawanych za „porządnych ludzi”, czyli tych, którzy podporządkowali się systemowi i korzystają z jego ochrony. Ostracyzm przejawia się w unikaniu kontaktów, chłodnym traktowaniu, milczeniu, ironicznych komentarzach oraz braku zaufania. Społeczność nie reaguje otwartym buntem, lecz dystansem i niechęcią, co pogłębia podziały między ludźmi i wzmacnia atmosferę podejrzliwości. Wykluczenie to dotyczy zarówno funkcjonariuszy władzy, jak i zwykłych obywateli, którzy wybrali konformizm i lojalność wobec systemu.
1. Zwróć uwagę na relacje międzyludzkie przedstawione w opowiadaniu i sposób, w jaki bohaterowie odnoszą się do siebie.
2. Dostrzeż przejawy wykluczenia, takie jak unikanie rozmów, milczenie lub ironia.
3. Rozpoznaj, że ostracyzm nie ma charakteru oficjalnego, lecz funkcjonuje na poziomie codziennych zachowań.
4. Zauważ, kogo społeczność uznaje za „innych” lub moralnie podejrzanych.
5. Połącz to z realiami stanu wojennego, w których podziały społeczne i brak zaufania były powszechnym doświadczeniem.
Zadanie 1.
123Ćwiczenie 5.
166Zadanie 11.
265