W tym zadaniu musisz rozstrzygnąć, czy utwór ma charakter uniwersalny i mógłby funkcjonować jako fragment przemówienia przedstawiciela dowolnej władzy autorytarnej, czy też jest ściśle związany z realiami swojej epoki. Twoim celem jest uzasadnienie własnego stanowiska.
Utwór może być odczytywany jako fragment wystąpienia przedstawiciela władzy autorytarnej w różnych czasach i miejscach, ponieważ posługuje się mechanizmami językowymi typowymi dla każdego systemu opartego na dominacji i kontroli. Ogólnikowe formuły, brak konkretów, nadużywanie abstrakcyjnych pojęć oraz roszczenie do monopolu na prawdę to cechy języka władzy, które powtarzają się niezależnie od epoki. Tekst pokazuje sposób mówienia, który nie informuje, lecz podporządkowuje i unieważnia możliwość sprzeciwu. Jednocześnie utwór wyraźnie zakorzeniony jest w realiach swojej epoki, ponieważ naśladuje nowomowę charakterystyczną dla władzy komunistycznej. Specyficzne frazy, schematyczność wywodu oraz połączenie patosu z językową nieporadnością przywołują konkretne doświadczenie PRL. Dzięki temu tekst ma podwójny wymiar: jest zarówno satyrą na określony system historyczny, jak i uniwersalnym ostrzeżeniem przed językiem autorytarnej władzy.
1. Zastanów się, które elementy języka w utworze mają charakter ponadczasowy.
2. Przeanalizuj cechy mowy typowe dla władzy autorytarnej, takie jak ogólniki i brak dialogu.
3. Zwróć uwagę na szczegóły stylistyczne zakorzenione w realiach PRL.
4. Połącz oba poziomy interpretacji: historyczny i uniwersalny.
5. Sformułuj wniosek, że utwór jest jednocześnie świadectwem swojej epoki i tekstem o uniwersalnym przesłaniu.
Zadanie 1.
123Ćwiczenie 5.
166Zadanie 11.
265