W tym zadaniu musisz zinterpretować sens wersów 15.–21. oraz wyjaśnić znaczenie metafory „my sami gramy sobą przed samymi sobą”, odnosząc ją do postaw społecznych i mechanizmów życia w PRL.
Sens wersów 15.–21. polega na ukazaniu mechanizmu wewnętrznego podporządkowania i współudziału społeczeństwa w systemie opresji. Stwierdzenie, że „my sami gramy sobą przed samymi sobą”, oznacza, że obywatele nie są wyłącznie biernymi ofiarami propagandy, lecz także jej wykonawcami i odtwórcami. Odgrywają role narzucone przez władzę, ale robią to dobrowolnie, z przyzwyczajenia, lęku lub chęci przystosowania się. „Granie sobą” sugeruje udawanie, życie w masce i powtarzanie oficjalnych zachowań oraz haseł nawet wtedy, gdy nikt bezpośrednio nie kontroluje jednostki. Człowiek staje się jednocześnie aktorem i widzem własnego życia, a fałsz zostaje zinternalizowany. W ten sposób system utrzymuje się nie tylko dzięki przymusowi, lecz także dzięki społecznemu konformizmowi i autocenzurze.
1. Zwróć uwagę na metaforę teatru i grania, która sugeruje sztuczność zachowań.
2. Zauważ, że podmiot liryczny używa formy „my”, obejmując odpowiedzialnością całą wspólnotę.
3. Rozpoznaj, że „granie przed samymi sobą” oznacza brak zewnętrznego przymusu i działanie z nawyku lub strachu.
4. Połącz ten sens z realiami PRL, w których propaganda była powielana także przez samych obywateli.
5. Sformułuj wniosek, że fragment ten demaskuje mechanizm współodpowiedzialności społeczeństwa za trwanie systemu opartego na fałszu.
Zadanie 1.
123Ćwiczenie 5.
166Zadanie 11.
265