Zastanów się, jaki sens mają końcowe wersy wiersza i jak łączą się z pojęciem honoru oraz „postawy wyprostowanej” znanej z utworów Herberta z tomu Pan Cogito.
Wersy 54-56 podkreślają, że honor i godność człowieka nie zależą od historycznego zwycięstwa ani od fizycznego przetrwania. „Postawa wyprostowana” oznacza wierność własnym zasadom, odmowę moralnej kapitulacji oraz gotowość do poniesienia konsekwencji swoich wyborów. Nawet w sytuacji klęski i zagłady Miasta zachowanie honoru staje się najwyższą wartością. Herbert nawiązuje tu do etosu znanego z wierszy z tomu Pan Cogito, w których najważniejsza jest uczciwość wobec samego siebie, sprzeciw wobec zła i trwanie przy wartościach mimo presji historii. Sens tych wersów polega na przekonaniu, że człowiek może ocalić godność, nawet jeśli nie jest w stanie ocalić świata.
1. Zwróć uwagę na to, że końcowe wersy nie mówią o zwycięstwie, lecz o postawie moralnej.
2. Dostrzeż związek honoru z wiernością zasadom, a nie z sukcesem historycznym.
3. Rozpoznaj „postawę wyprostowaną” jako gotowość do zachowania godności w każdej sytuacji.
4. Zauważ nawiązanie do etyki Pana Cogito, opartej na odpowiedzialności i sprzeciwie wobec zła.
5. Połącz sens tych wersów z przesłaniem, że moralna postawa nadaje sens historii i ludzkim wyborom.
Zadanie 1.
123Ćwiczenie 5.
166Zadanie 11.
265