W tym zadaniu musisz wyjaśnić, jak wiersz pokazuje związek między istnieniem a myśleniem oraz wątpieniem. Masz odnieść się do wersów mówiących o „własnym miejscu” podmiotu i zestawić ich sens z myślą Kartezjusza „myślę, więc jestem”.
W wierszu myślenie i wątpienie są możliwe tylko wtedy, gdy podmiot istnieje w konkretnym miejscu i czasie. Podmiot mówi, że „nosi sobą swoje własne miejsce”, a jego utrata oznacza całkowity zanik istnienia. W puencie pojawia się odwrócenie kartezjańskiej zasady: skoro „nie ma mnie”, to nie ma również wątpienia ani myślenia. U Białoszewskiego istnienie nie wynika z myślenia, lecz myślenie jest możliwe tylko dzięki istnieniu zakorzenionemu w cielesnym i przestrzennym doświadczeniu.
1. Zwróć uwagę, że podmiot łączy swoje istnienie z posiadaniem „własnego miejsca”, a nie wyłącznie z aktem myślenia.
2. Zauważ, że utrata tego miejsca oznacza zanik „ja”, czyli całkowite nieistnienie.
3. Przeanalizuj puentę „Nie ma mnie, więc nie wątpię” jako logiczne następstwo braku istnienia.
4. Odnieś te wersy do myśli Kartezjusza i pokaż, że poeta nieco ją odwraca: nie „myślę, więc jestem”, lecz „jestem, więc mogę myśleć i wątpić”.
5. Wyciągnij wniosek, że wiersz podkreśla cielesne, czasowe i przestrzenne zakorzenienie ludzkiego istnienia.
Zadanie 1.
123Ćwiczenie 5.
166Zadanie 11.
265