W tym zadaniu musisz wyjaśnić, jaką kondycję społeczną i egzystencjalną ludzi w PRL odsłaniają pytania podmiotu lirycznego oraz wskazać frazeologizmy z wyrazem „mur”, interpretując ich sens w kontekście utworu.
Pytania zadawane w pierwszych pięciu strofach ujawniają poczucie zagrożenia, niepewności i bezradności ludzi żyjących w realiach komunistycznych. Bohaterowie wiersza to osoby zmęczone, stare, chore, stojące „pod murem” codziennych trudności: biedy, strachu, braku perspektyw i braku wpływu na własne życie. Ich sytuacja przypomina trwanie w stanie ciągłego oczekiwania na coś nieokreślonego – ratunek, zmianę lub katastrofę.
W wierszu pojawiają się frazeologizmy z wyrazem „mur”, które zostają przetworzone i nabierają znaczeń symbolicznych. Wyrażenie „stać pod murem” przywołuje sytuację ostateczną, graniczną, kojarzącą się z bezsilnością i brakiem wyjścia. Mur oznacza tu zarówno realną barierę, jak i metaforę systemu politycznego – czegoś, co ogranicza, przytłacza i uniemożliwia ruch naprzód. „Przyparty do muru” sens znaczeniowy zostaje wzmocniony: człowiek nie ma już żadnej przestrzeni wyboru ani ucieczki.
1. Przypomnij sobie, że pytania w wierszu nie oczekują odpowiedzi, lecz ujawniają stan ludzi żyjących w określonych realiach historycznych.
2. Zwróć uwagę na opisy postaci: ich wiek, choroby, zmęczenie i milczenie.
3. Rozpoznaj frazeologizmy z wyrazem „mur” i ustal ich znaczenia słownikowe.
4. Zestaw te znaczenia z kontekstem wiersza i sprawdź, jak zostają rozszerzone o sens polityczny i egzystencjalny.
5. Ustal, że mur symbolizuje opresyjny system oraz sytuację bez wyjścia, w jakiej znaleźli się obywatele PRL.
Zadanie 1.
123Ćwiczenie 5.
166Zadanie 11.
265