W tym zadaniu musisz wskazać te fragmenty przemówienia, które ujawniają przemocowy charakter władzy komunistycznej, oraz wyjaśnić, na czym ta przemoc polega.
Przemocowy charakter władzy ujawniają fragmenty, w których mówca zapowiada eliminowanie określonych postaw i poglądów bez podania kryteriów ani możliwości sprzeciwu. Szczególnie wymowne są sformułowania mówiące o tym, że „zostaną określone perspektywy”, „wykreślane będą zdania, które nie podkreślają dostatecznie” oraz „przekreślone zostaną rachuby tych, którzy…”. Język ten sugeruje arbitralne decydowanie o tym, co wolno mówić i myśleć, a co zostanie usunięte lub unieważnione. Przemoc nie ma tu charakteru fizycznego, lecz symboliczny i systemowy. Objawia się w języku nakazów, strony biernej i zapowiedzi działań bez wskazania sprawcy, co odbiera jednostce poczucie sprawczości i możliwości obrony. Władza występuje jako bezosobowa siła, która „określa”, „wykreśla” i „przekreśla”, podporządkowując sobie obywateli.
1. Odszukaj w tekście fragmenty zawierające zapowiedzi działań wobec innych ludzi lub poglądów.
2. Zwróć uwagę na użycie strony biernej i brak wskazania wykonawcy czynności.
3. Zastanów się, jakie skutki dla jednostki ma „wykreślanie” i „przekreślanie” jej wypowiedzi lub planów.
4. Połącz te obserwacje z pojęciem przemocy symbolicznej i językowej.
5. Sformułuj wniosek, że mowa demaskuje władzę jako system opresji działający poprzez język i administracyjne decyzje.
Zadanie 1.
123Ćwiczenie 5.
166Zadanie 11.
265