W tym zadaniu musisz wskazać, jakie elementy myślenia romantycznego pojawiają się w monologu Artura z III aktu Tanga oraz wyjaśnić, w jaki sposób nawiązuje on do Wielkiej Improwizacji Konrada z Dziadów cz. III. Twoim celem jest rozstrzygnięcie, czy mamy do czynienia z kontynuacją, parodią czy trawestacją romantycznego wzorca i uzasadnienie swojego stanowiska.
W monologu Artura widoczne są liczne odwołania do przekonań romantycznych, zwłaszcza do idei jednostki wybitnej, przekonanej o własnej wyjątkowości i prawie do przewodzenia innym. Podobnie jak Konrad w Wielkiej Improwizacji, Artur występuje przeciwko światu, który uznaje za wadliwy i pozbawiony sensu. Przemawia w tonie patetycznym, podkreśla swoją samotność oraz poczucie misji, wierząc, że tylko on jest zdolny przywrócić porządek i nadać światu znaczenie. Jednocześnie Artur, podobnie jak Konrad, dąży do absolutnej władzy i podporządkowania innych swojej wizji. Jego bunt ma charakter totalny, a język monologu zdradza przekonanie o własnej wyższości moralnej i intelektualnej. Jednak w przeciwieństwie do romantycznego bohatera, Artur nie walczy w imię wspólnoty ani wartości duchowych, lecz pragnie władzy jako celu samego w sobie. Dlatego nawiązania do Wielkiej Improwizacji mają charakter trawestacji. Mrożek zachowuje rozpoznawalne cechy romantycznego monologu (patos, bunt, indywidualizm i poczucie misji), lecz pozbawia je metafizycznej głębi i sensu. Romantyczny wzorzec zostaje przekształcony w groteskową formę, ukazującą nie heroizm, lecz niebezpieczeństwo wynikające z absolutyzowania własnych idei.
1. Przyjrzyj się patetycznemu tonowi monologu Artura i jego przekonaniem o własnej wyjątkowości.
2. Dostrzeż podobieństwo do Konrada w buncie przeciw światu i poczuciu misji.
3. Zwróć uwagę na dążenie Artura do władzy i podporządkowania innych.
4. Zauważ brak metafizycznego i moralnego wymiaru, który był obecny w romantyzmie.
5. Połącz te obserwacje z wnioskiem, że Mrożek nie kontynuuje romantyzmu, lecz trawestuje go, ukazując jego wypaczenie i groteskowość.
Zadanie 1.
123Ćwiczenie 5.
166Zadanie 11.
265