W tym zadaniu musisz porównać postawę Pana Cogito z postawą stoicką oraz wyciągnąć wnioski dotyczące podobieństw i różnic między nimi.
Postawa Pana Cogito wykazuje wiele cech zbliżonych do nastawienia stoickiego. Podobnie jak stoicy, bohater akceptuje nieuchronność losu i zdaje sobie sprawę, że nie ma wpływu na bieg wydarzeń historycznych. Zachowuje spokój, trzeźwość myślenia i nie ulega złudzeniom ani emocjonalnym reakcjom tłumu. Najważniejsza staje się dla niego wierność zasadom i zachowanie godności niezależnie od okoliczności.
Różnica polega jednak na tym, że stoicyzm dążył do wewnętrznego dystansu i wyzbycia się emocji, natomiast Pan Cogito nie neguje lęku ani słabości. Świadomie je dopuszcza, lecz nie pozwala, by zdeterminowały jego wybór moralny. Z porównania wynika, że postawa Pana Cogito jest nowoczesnym, etycznym wariantem stoicyzmu, dostosowanym do doświadczeń XX wieku, w którym najważniejsze znaczenie ma odpowiedzialność moralna jednostki.
1. Przypomnij sobie podstawowe założenia postawy stoickiej, takie jak akceptacja losu i wierność zasadom.
2. Zwróć uwagę na zachowanie Pana Cogito wobec nieuchronnej klęski.
3. Porównaj stosunek stoika i Pana Cogito do emocji, zwłaszcza lęku.
4. Zastanów się, co jest dla bohatera ważniejsze niż przetrwanie.
5. Wyjaśnij, że porównanie prowadzi do wniosku o etycznej sile i aktualności postawy Pana Cogito.
Zadanie 1.
123Ćwiczenie 5.
166Zadanie 11.
265